Monthly Archives: February 2016

De bruidschat van Seuso: Hec Sevso tibi …

Aggtelek

Hec Sevso tibi durent per saecula multa
Posteris ut prosint vascula digna tuis

(May these, O Sevso, yours for many ages be
Small vessels fit to serve your offspring worthily)

En opeens is het internet weer vol van Rahel Orbán, de dochter van. In de weer met hotels, docent aan Corvinus Universiteit, deelnemer aan een besloten maar belangrijke toeristische bijeenkomst, zwanger en plukkend aan Egerszalok (dat toch al verpest was).

Laat duizend bloemen bloeien – okee: laat het er dan honderd zijn. Tamás Gáspár Miklós (TGM), een vroegere makker van de oude Orbán maar nu fervent criticus van FIDESZ, heeft al eens aangegeven dat kinderen wat hem betreft niet kan worden aangerekend wat hun ouders uitvoeren. Als die kinderen, bijvoorbeeld, gefotografeerd worden terwijl ze autorijden met een mobiele telefoon in haar hand, zou dat geen reden mogen zijn om haar te vierendelen. Klinkt logisch, een dochter van een minister-president is toch een ander beest dan een prins, of zo.

Maar die verantwoordelijkheid ligt wel aan drie kanten. De roddelbladen hielden zich sowieso niet eraan. De persstaf van FIDESZ ook niet. Nu blijft over de vraag wat Rahel zelf gaat doen.

Op de foto’s is zichtbaar dat vader echt vreselijk trots moet zijn en in een aandoenlijke ‘verwarring’ is in haar nabijheid. Dat zij van de drie kinderen de grootste pr-asset is, was of wordt, is duidelijk.

Het volgende script is nu te mooi om zonder doordenken in de prullenbak te gooien.
1) Wat zou u uw kind geven als dat gaat trouwen? Juist!
2) En wat als ze gaat trouwen en u zo ongeveer de belangrijkste en machtigste man van het land bent. Juist!

Het hele verhaal van de Seuso schat ga ik niet vertellen, daar is het te mooi voor. Het komt erop neer dat de verzameling zilveren voorwerpen uit de Romeinse tijd stammen. Hoogstwaarschijnlijk is het servies afkomstig uit de Balaton regio – daar duidt een inscriptie op – waarna rond 1980 onder raadselachtige omstandigheden het overgebleven deel van de verzameling – 15 stuks – in Engeland is terechtgekomen. Hongarije heeft nu de helft teruggekocht en lijkt te azen op de rest. Behalve de bekende stukken moet er trouwens nog veel meer zijn aan kelken en bekers.

3) Viktor heeft de Seuso schat in 2014 (rond het huwelijk van zijn dochter) met veel persoonlijke bombarie ‘thuis’ gehaald en heeft het regelmatig over het Hongaarse familie-zilver (“Magyar családi ezüst”).
4) De verworven eerste helft van de schat ging daarop (tijdelijk) naar Székesfehérvár, (dichtbij Balaton, okee, maar ook niet al te ver van Felcsút). Sindsdien is het erg stil.
5) De interesse van enkele bezielde leiders in kunst is afgelopen maanden wel gebleken, evenals hun losse omgang met nationaal eigendom.
6) En ook de minister-president zelf houdt wel van een kunstje: zo wil hij voor 1 miljard forint kunst gaan installeren in zijn nieuwe optrekje, op de Burcht.

Uitsmijter: zijn dochter had aantoonbare interesse voor het familie-zilver – zij was bij de persconferentie waar pa de aanschaf bekend maakte, in maart 2014.

De symboliek van losse draadjes en magnetische velden – veel nakomelingen, lang gebruik, etc – past te mooi in een Orbán-dynastie om toeval te zijn. Laten we de zaak in de gaten houden (bijvoorbeeld, als iemand snapt wat hier bedoeld wordt, dan houd ik me aanbevolen).

Eén ding is zeker: we zullen nog horen van Rahel.

Ze heeft de uitgestoken hand van TGM niet geschud.

Hungarikum je ook? Groots en meeslepend ga ik ten onder

Gevangenis
Who controls the past controls the future: who controls the present controls the past (George Orwell)

Nergens is de stammenstrijd – of de klassenstrijd – die in Hongarije gaande is, zo duidelijk aanwezig als in het verleden. Bijvoorbeeld in de omgang met de Tweede Wereldoorlog en de nasleep daarvan: wie is er verantwoordelijk voor wat er precies gedaan is in naam van het Hongaarse volk? Wanneer precies? En wie was dat volk?

Weer is er één en ander te doen rondom dat verleden. Een standbeeld voor een slachtoffer van de showtribunalen van het naoorlogse Hongaarse socialisme na, EN (let op de en, want die is dus belangrijk) een antisemitische, rascistische volksvertegenwoordiger ten tijde van de oorlog. En dat terwijl er volgens onze inmiddels bekend veronderstelde vriend, Ungváry Krisztián, ook genoeg hoogstaande slachtoffers te vinden waren geweest zonder zo’n EN op hun cv.

De retoriek spat er van alle kanten af. En de tragiek, dat andere onmisbare onderdeel bij een dergelijk thema. Niet verrassend, in aanmerking genomen dat dat zo ongeveer het laatste is dat je ter beschikking staat, als je zeker meent te weten dat je land ergens tussen nazi’s en joden, communisten en grootkapitaal (mutatis mutandis) uitgedrukt wordt als een zwerende pukkel. Of geschild als een ui?

Donáth György, politicus voor de Boerenpartij en leider van een overkoepelende organisatie voor ‘Echte Hongaren’ werd in 1947, op de socialistische voorplecht OF de democratische valreep, verdacht van landverraad (en daaromtrent). Feitelijk werd hij natuurlijk uit de weg geruimd zodat weinig de politieke opmars van de MSZMP meer in de weg zou staan. In zijn zes uur durende slotwoord heeft hij onder andere dit gezegd over de ten laste gelegde beinvloeding (één van de punten waarop hij ter dood veroordeeld werd):

“A befolyásolás nemcsak megengedett, hanem szinte kötelező eszköze a politikának. Nem tudom, hogy jól értettem-e, amit az ügyész úr mondott, tehát megismétlem. (…) A befolyásolást azért nem fogadja el eszköznek, mert az állam vezetői a demokráciában nem saját elgondolásukat valósítják meg, hanem a népét. Méltóztassék megengedni, hogy megálljak ennél a gondolatnál. Száz százalékig magamévá teszem azt, amit az ügyész úr mondott, mert nagyon érdekes konzekvencia adódik belőle. Mikor tudja megmondani a nép, hogy az állam vezetőitől mit akar? (…) Gyakorlatilag ez a választásokon nyilvánul meg. (…) Tehát ismétlem: nem a demokratikus rend, nem a demokratikus életforma megváltoztatására törekedtünk. Ellenkezőleg, éppen a közösségben magunkba szívott és vérünkké vált népi politikai felfogásunkat akartuk uralkodóvá tenni nemcsak a papíron, hanem a valóságos életben is. (…) Befolyásolni akartuk a magyar politikai életet, természetesen a mi ideológiánk jegyében. Ez az ideológia azonban minden államformát elbír, és elbír minden életformát, ami – magyar. (…) de olyan eszközökkel, amelyek minden civilizált államban elfogadhatók.”

Beinvloeding is niet alleen toegestaan, het is zelfs een verplicht middel om politiek te bedrijven. Ik weet niet of ik het goed begrijp, wat de aanklager zegt, dus ik herhaal het maar. Beinvloeding wordt door hem niet geaccepteerd als middel, omdat de staat in een democratie niet volgens de eigen overtuigingen handelt, maar volgens die van het volk. Sta me toe even stil te staan bij deze gedachte. Ik ben het 100% eens met wat de aanklager zegt, want er zit een bijzonder interessante consequentie aan vast. Wanneer kan het volk zeggen wat het volk wil van de leiders? (…) In de partijk gebeurt dat tijdens de verkiezingen. (…) Ik herhaal: wij wilden niet de demorcratische orde niet de democratische levenshouding veranderen. Integendeel, wij wilden juist onze volkse politieke opvattingen, die we opgesnoven hebben in de gemeenschap en die ons in ons bloed zitten, niet alleen op papier, maar ook in het echte leven laten gelden. (…) We wilden het Hongaarse politieke leven beinvloeden, vanzelfsprekend naar onze eigen ideologie. En die ideologie, die houdt staande in elke staatsvorm, en in elke levenshouding, die Hongaars is. (…) met middelen die in elke geciviliseerde staat acceptabel zijn.

Als dit verhaal vervolgens weer op de één of andere manier teruggevoerd moet worden naar Fidesz en het Hongarije van nu – de vice-voorzitter van Fidesz en oudpremier Boross Péter waren aanwezig om hun respect te tonen voor de man die mee heeft gewerkt aan het wegzuiveren van honderdduizenden medeburgers, joden EN Duitsers – dan lijkt me dit twee elementen te onderstrepen die ons smeulende dossier rokend houden:

  1. links en rechts, over en weer, vertrouwt men elkaar in Hongarije al zo enorm en ontzettend niet meer, dat retoriek naar willekeur rondgepompt kan worden: de objectieve waarheid is namelijk de eerste die sneuvelt, ver voor de waarachtigheid; de juistheid, daarentegen, was al geen onderdeel van het gezamenlijke discours en de verwachting dat ze dat ooit nog zal kunnen worden mag eenieder zelf op merites beoordelen
  2. democratie zoals we het kennen is uit (maar dat wisten we eigenlijk ook al)

KLIK hier voor kennis

kasteel_smallAls symbool van de arrogantie van de macht is de KLIK meer dan een dankbaar object. De blunders, missers en foutjes van deze mammoetorganisatie worden slechts overschaduwd door de achteruitgang op ‘systeem-niveau’, die ermee is ingezet. Volgens de demonstranten. En wie zijn wij om mensen te negeren die de moeite nemen hun ideeen kracht bij te zetten op een volledig geaccepteerde, – hoewel enigszins dramatische (5 minuten stilte in de regen!) – wijze?

Het Klebersberg Intézményfenntartó Központ zou het onderwijs reorganiseren, stroomlijnen, centraliseren etc. De kritiek was al vanaf het begin af niet mals (hoewel er natuurlijk naar goed Hongaars gebruik vanalles bij wordt opgeteld waarvan niet 100% vaststaat dat het daaraan te wijten valt): van eenheidsworstige leerboeken (uitgeversmonopolie), via verplicht Russisch (?) en voetballes tot en met de omineuze krijtjestekorten en verkapte adoptie door ouders van klassen en misschien wel hele scholen (daar komt de prive-scholen-boom feitelijk ook op neer). Hoe dan ook, één en ander sloot in ieder geval naadloos aan in de rij van opborrelende problemen in de gezondheidszorg, eind vorig jaar.

Nieuwe munitie voor de tegenstanders kwam elke dag wel beschikbaar. Twee scholen fungeerden eind vorig jaar met nadruk in de pers – eerst lokaal, toen nationaal (en dat is belangrijk!): in Kecskemét werd tegen de zin van ouders en betrokkenen een ‘foute’ (Fidesz) directeur aangesteld door de gemeenteraad, maar de bom barstte pas echt toen het Hermann Ottó gymnasium in Miskolc met een open brief kwam over de problemen in het onderwijs. Deze brief werd in de loop van januari door anderen opgepikt en ondersteund door scholen en individuen, waarmee de brief is uitgegroeid tot het middelpunt van landelijke actie.

Vanaf dit moment is zowel het lot van dit initiatief belangrijk, als de reactie erop van de Partij. En hoe deze twee vroeg of laat weer samen zullen komen.

Als het Fidesz is, is het goed!

Kritiek op de KLIK, dat kon niet. Kan niet. Ook niet bij veel pedagogen zelf, van binnen. Al snel kwamen de verhalen van verkapte bedreigingen en oproepen van het schoolbestuur uit om niet te ondertekenen en niet mee te doen met de demonstratie. En wie gaat er dan nog op de lijst staan?

Ook de officiele reactie van Partij en entourage (pers) was niet overweldigend positief. Of het nou wel of niet waar is dat het gebrek aan krijtjes de schuld is van Orbán, is voor mij niet helemaal duidelijk. Dat het ongezond is, dat is wel duidelijk: zowel de KLIK – de centralisatie – vanaf het begin af aan, als de reacties van de overheid op de demonstratie. Vanaf begin februari worden de acties elke dag wel een paar keer afgedaan als overbodig, verkeerd gericht, (waarbij alleen maar duidelijk wordt dat de vertegenwoordiger verkeerd zit want loonsverhoging is niet eens een eis), verdacht niet spontaan, (waarop er op een gegeven moment zelfs een parodie ontstaat). Ook tekenend: op de officiele evenementenlijst van de MTI – het Hongaarse ANP, voor 13 februari stond vanalles vermeld, maar niet de demonstratie.

TOT ZOVER OVER ONAFHANKELIJKE, VRIJE PERS IN HONGARIJE!

Feit blijft dat de pedagogen voor hoge verwachtingen niet bij de Partij moeten zijn. Eén probleem is bijvoorbeeld de lijst met genodigden (datum: 8 februari, latere ontwikkelingen kunnen afwijken) voor de ronde-tafel-gesprekken. Ook zoiets lulligs is dat de agenda voor de besprekingen zekere onderdelen zou bevatten, maar bepaalde hangijzers – volgens radioberichten van MusicFM en RTL nieuws – van de serieuze oppositie weer niet, vanwege ‘tijdgebrek’. Vandaar dat de resultaten wat onwillig worden beschouwd. De directeur van Miskolc, waar het allemaal begonnen is, heeft ook  moeite met de rol die hem in de schoot gevallen is.

Maar de demonstratie was een succes!

Bemoedigend is het ook dat de meest hardnekkige oppositie – aangevoerd door de Tanitanek-beweging en de vakbonden PSz en PDSz – volgens de laatste berichten een eigen ronde-tafel-ronde gaat voorstellen, waarin ze over harde eisen wil onderhandelen die inderdaad het KLIK-systeem betreffen. Zonder dat hun eisen worden gekaapt door Partij-figuranten.

Wordt vervolgd!

 

Oorlog is zo vreselijk!

Babaakocsiban_smallDeze dagen is het 72 jaar geleden dat Boedapest onder vuur lag van de Russen, of, zo u wilt, de Hongaren bevrijd werden. Hoe dan ook een bittere pil.

Onze vriend Krisztián Úngváry, historicus met een prachtige naam, acht derhalve de tijd rijp voor een kijkje achter de toenmalige schermen. Zoals waarschijnlijk wel bekend hebben in de eerste weken van 1944 Duitse en Hongaarse legereenheden pogingen gedaan om uit te breken naar het Westen, tegen de directe orders van Hitler in. De Hongaarse verliezen als gevolg van de uitbraak waren enorm, vertelt Úngváry, groter bijvoorbeeld dan de Amerikaanse verliezen op Omaha Beach rond D-Day. Toch worden de gevechten rond Boedapest door ‘de instanties’ al jarenlang genegeerd, terwijl bepaalde andere elementen de uitbraak juist zien als een weliswaar tragische, maar toch ook als een heldhaftige daad.

Dit laatste, zo zegt Úngváry, kan snel met statistieken worden ontkracht. Van de uitbrekers overleefde slechts een fractie de oorlog. Hij zet dan ook vraagtekens bij de herinneringstochten van een ‘actiegroep’ voor de Börzsöny, waarbij de toenmalige routes van de wanhopige opa’s en hun Duitse collega’s na kunnen worden gelopen. ‘Prestatietocht’ heet het nu. Compleet met ijzeren kruizen en in Duitse, Hongaarse en Russische uniformen gestoken nepsoldaten langs de route die de stempelkaarten van de door de bossen krioelende jongeren hanteren.

Úngváry, zelf actief bij de padvinderij, keurt de activiteiten van deze ‘actiegroep’ niet af maar staat wel stil bij het grote aantal deelnemers, inmiddels duizenden per jaar. Alsof hij zeggen wil dat het niet in de haak is dat er meer mensen op komen draven voor een sportfestijn met een extreemrechts bijsmaakje, dan – om maar iets te noemen – dat er komen protesteren terwijl het land in puin ligt. Hij hoopt in ieder geval dat de deelnemers van nu, wat het gedachtengoed van toen betreft – het verdedigen van Europa tegen de verschrikking uit het oosten – inmiddels wel inzien dat dat een misvatting is geweest (zie Auschwitz, dat van binnen kwam).

Ik denk, dat Úngváry wil zeggen dat geen van bovenstaande benaderingen tot een gezonde verwerking van het verleden kan leiden. Wat er van 1945 tot 1989 gebeurd is met de nagedachtenis, is natuurlijk slecht. In die legers zaten natuurlijk ook dienstplichtige militairen en misleide zielen en natuurlijk is je grootvader je grootvader, ook al is hij gesneuveld in een anonieme en hopeloze slag aan wat officieel de ‘verkeerde kant’ werd.

Helaas hebben we aan Úngváry’s stuk verder niet zo heel veel meer want die gaat in zijn (prachtige) bronnenmateriaal op zoek naar de wederwaardigheden van een specifiek groepje Duitse soldaten. Zijn polemische benadering blijft daarmee dubbelzinnig in de modder vastzitten: “OK, er was een uitbraak, die was ook nog eens verboden door Hitler en die werd uiteindelijk nog fataler dan als ze waren blijven zitten. En dat is fout. Toch? Eh …, fout vanwege de Nazi’s? Nee, ja, …, toch? Oh ….”

Als dit de manier is om te zeggen dat mensen die in hun eigen vlees snijden, dan ook de pijn zullen voelen, waarom dan toch net dat groepje uit de duizenden uitbrekers gepikt, die het hebben overleefd?

Want daarmee zijn we in één klap terug bij Hollywood.

En daar wordt een mens nooit veel wijzer van.

KHF-X: Bid voor vadertje terreurstaat!

Sümegi vár1. Een vrouw, een dame van over de 70 jaar vertelt over het verleden. Haar schoonvader – voor, tijdens en na de laatste oorlog – was inventief, succesvol en onverzettelijk. Was altijd al voortvarend bezig geweest en op zijn manier onmisbaar, zelfs min of meer gedoogd door de Partij. Tot de onvermijdelijke breuk op een principekwestie. Vanaf dat moment speelt zijn leven – en dus dat van zoonlief en de rest – zich af in de slagschaduw van de vernietiging (maar dan letterlijk, nietig maken; het woord is eigenlijk verontmogelijking maar dat kennen wij niet op die manier). Dan de decennia van onvervulde lotsbeschikkingen en carrieres waar de volgende generatie niet aan kan ontkomen, laat staan aan voldoen. Buiten kijf dat de derde generatie opgroeit met een miniem intern moreel kompas en – de omstandigheden in aanmerking genomen – een gezonder gevoel voor eigenbelang. Echter: die twee dingen samen pakken nooit goed uit.

2. Weet u nog hoe het eraan toe ging ten tijde van de wegwerkzaamheden aan de M7, alweer enige jaren geleden? Die verbreding naar drie rijstroken? Je mocht hoogstens 60 km per uur op een stuk van wel zo’n 40 km lang. Dat zie je in Duitsland alleen als er werkelijk nog maar een rijstrook over is van minder dan 136,523 cm, of als er een brug is ingestort en je door de bedding moet waar beschermde vissen wonen. Zestig kilometer per uur! Wie toen op de M7 die snelheid aanhield werd al snel aartsvijand van de medeweggebruikers en kon bier of langos (afhankelijk van welke richting) op zijn achterraam tegemoetzien; wie de snelheid echter niet aanhield, kon een boete krijgen.

3. Zoals de Amerikanen eigenlijk Old Shatterhand in het Witte Huis zouden willen zien en de Russen naar vadertje tsaar blijven verlangen, zoeken Hongaren evengoed naar een geschikt kielzog. Het momentum is ongunstig: van groot naar klein (Trianon), en nog kleiner (WOII), naar grenzenloos (EU). Als de flux naar binnen – multinationals en vluchtelingen – de baten de andere kant op begint te overstemmen, dan gaan andere deuren weer op slot. Angst is een slechte raadgever, je angst inleveren bij politici is ronduit katastrofaal.

Jarenlang heeft Fidesz gezegd dat het systeem vergiftigd was. Met wortel en tak dienden de overgebleven functionarissen uit het oude regime – met hun gedachtengoed – te worden uitgeroeid. Een tijdlang kon dit streven nationaal en internationaal worden geaccepteerd en zelfs aangemoedigd, als een rigoreuze, pijnlijke maar begrijpelijke actie. Maar met het badwater vlogen en vliegen steeds meer kinderen  het raam uit.

“Ik zal je aangeven” gold vroeger als een enorm dreigement. Maakte niet uit bij wie of waarvoor, een onderzoek leverde altijd wel wat op. Iedereen had vuile was. De koning van de vuile was schijnt Sándor Pintér te zijn. Als politiecommissaris onder het regime heeft volgens de geruchten niemand zoveel (belastende) informatie verzameld over iedereen die telt in Hongarije. Vandaar dat deze innemelijk figuur op de achtergrond zonder morren telkens de relevante ministerspost van Binnenlandse Zaken krijgt, als Fidesz aan de beurt is.

Dat de ‘echte’ Fidesz Boys daar niet erg blij mee zijn, zal aanleiding zijn geweest tot het oprichten van de TEK, de nationale anti terrorisme dienst en lijfwacht-achtige organisatie. Een hele serieuze dienst onder directe beschikking van Orbán (in ieder geval niet van de Minister van Binnenlandse Zaken).

“Het volk heeft gesproken: 70% wil strenger optreden tegen de vluchtelingen” werd de geloofsbrief van de troeteldienst. Inmiddels concurreert de TEK aardig met de normale veiligheidsdiensten. Nieuwe taken – observeren, beschermen, controleren, intervenieren – komen niet zelden bij hen terecht. De éénpartijstaat domineert de controlemechanismes – inspecties, opsporingsdiensten, belastingdienst, vergunningverlening, rechtsspraak – en de TEK ziet erop toe dat het goed gaat.

Als je in Hongarije iets wilt betekenen, dan ga je bij de Fidesz (linksom of rechtsom). Wil je dat niet, dan vertrek je naar het buitenland. Zij die overblijven, kunnen bidden wat ze willen.