Monthly Archives: September 2016

Tudta! – stemadviseur 3: “… nemigen …”

ongersman.nlHet referendum komt eraan en ook bij de oppositie positioneert men zich voor het spektakel van het jaar: is nu wegblijven, “Ongeldig” stemmen, of “Ja” stemmen de beste oplossing?

Derde deel: hoe druk je je uit met twee staarten?

Het directe verband tussen de grote schrijver / filosoof Emil Cioran en vluchtelingen is minder eenduidig dan we denken dus daar zullen we hier verder niet op in gaan. Wat we wel gaan doen, is de beschouwelijke instelling van deze in Parijs aangespoelde Roemeen gebruiken om iets te zeggen over de kunst van de twijfel.

“Onze enige keus is die tussen verstikkende waarheden en heilzame zinsbegoochelingen!”

Écartélement, 1979

De in 1995 overleden Cioran was het grootste deel van zijn leven misantroop – maar dan wel een productieve. Met grote voortvarendheid gebruikte hij kilo’s paradoxen om alledaagse, wereldse, vergankelijke en andere kwesties te ‘bevriezen’. Zijn werk is als het atelier van een taxidermist: overal juxtaposities van vorm en functie, betekenis en illusie. Alleen zó kun je overstijgen. Balancerend op anticoncepten.

Nemigen – de majestueuze betekenis van het woord zelf zegt het al: niet echt.

Ja-stemmers, wegblijvers, ongeldigen. Een kennis van me is bang dat niet gaan, mogelijk zou kunnen leiden tot opname op geheime Fidesz-lijsten. Iedere stemmer wordt namelijk geregistreerd maar wat er gestemd wordt, is gelukkig nog steeds geheim. Fidesz schijnt inderdaad losse handjes te hebben als het gaat op privacy-bescherming (zie de registratie van en oproepen aan in het buitenland verblijvende Hongaren via de ambassades), dus ik ga ze de kost niet geven die om die reden in het stemhokje opduiken. Voorwaar: een negatieve keuze!

En dan zijn er nog die sowieso vinden dat ze een signaal af dienen te geven. Ja-stemmen valt dan nog steeds niet altijd mee en is mogelijk ook niet precies wat je zeggen wilt. Behalve dat het tegen je kan gaan werken kan wegblijven ook op andere manieren verkeerd worden uitgelegd. Ongeldig daarentegen is en ongeldig en absoluut. Echter, als overeindblijft dat 20% van de Hongaren geen stembiljet op de post kan doen, zie de buitenlandse stemgerechtigden, wordt het pas echt interessant.

Voor iedereen die een beetje rationeel nadenkt bij dergelijke kwesties, is er uiteindelijk maar één keus mogelijk:

Stemadvies van de Kétfarkú Kutyapárt (Hond-met-twee-Staarten-Partij) – en van ongersman: Ja EN Nee

Zo moeilijk is dat niet. Zelfs Cioran was ooit een rechtse meedrijver.

 

 

Tudna? – stemadviseur 2: “… of voor altijd zwijgen!” (DKLMPMSZMLP)

pickHet referendum komt eraan en ook bij de oppositie positioneert men zich voor het spektakel van het jaar: is nu wegblijven, “Ongeldig” stemmen, of “Ja” stemmen de beste oplossing?

Tweede deel: de tramptrojka MSZP, DK, Együtt PM en wat dies meer zij.

We mogen namelijk wel opschieten als voor 2 oktober alle mogelijke keuzes zorgvuldig besproken dienen te worden. Hoe was het ook al weer? In de jaren negentig en vlak daarna was democratisch Hongarije verdeeld in de historische partijen MDF en Kisgazdapárt, in de MSZP (opvolger MSZMP, alias de socialistische kaderpartij), MIÉP (de voorganger van Jobbik), SZDSZ (van Göncz Árpád cs.) en new kid on the block FIDESZ. De laatste heeft met de jaren fijn de MDF en Kisgazdapárt opgegeten, de SZDSZ met de MSZP in één kamp gedrongen (“voor of tegen ons!”) en de Jobbik, ja, die leven nog! Tel daar dan de LMP bij op – niet voor niets de “Politiek Kan Anders”-partij en je krijgt een redelijke indruk van het niveau cluster-fuck dat Fidesz – met nauwelijks verholen opwinding van de kant van het MSZP core-blok – heeft behaald.

Act 2: Gyurcsány valt en richt (zich) een nieuwe partij op: DK. Bajnai Gordon, die Gyurcsány’s rotzooi mocht opruimen, ziet ook ergens licht en richt zich een partij op: Együtt. De MSZP, vanzelfsprekend, is onwendbaar als een stoomboot en zinkt net zo langzaam: blijft.

Act 3: De LMP valt uiteen in LMP en PM, welke laatste weer aansluiting zoekt bij de Együtt van Bajnai Gordon / Juhász Péter, wordt derhalve Együtt PM. Met deze partijen hebben we de Boedapester progressieve, ‘ongebonden’ linkervleugel te pakken, mensen die bijvoorbeeld redelijk succesvol zijn in lokale verkiezingen en met thema-acties als de Internetdemo’s en de persvrijheid.

Act 4: Met de LMP samen zijn er nu weer minstens vier partijen bezig op het linkerfront, geen wonder dat de samenwerkingsverbanden voor de 2014 verkiezingen meer verwarring dan nut opleveren. De MSZP blijft een wijdvertakte congres-partij met nog altijd veel macht op het platteland, Gyurcsány’s DK kan nog steeds rekenen op vele verhitte edoch hardhorende bejaarden en Együtt PM is net als een reis naar Australie: sympathiek maar het komt er maar niet van.

Profileren, dus! Maar hoe?

De MSZP houdt de partijdiscipline in ere en berispt een parlementslid dat in de pers foute sympathien vertoont. Duidelijk: BOYCOT. DK, altijd in voor een verzetje. Duidelijk: BOYCOT. Együtt PM – moet ik daar nog over uitwijden? Duidelijk: BOYCOT. De LMP, die in andere opzichten al bewezen had op het Hongaarse platteland niet zelfstandig te kunnen overleven: Laat het aan de mensen ZELF over. Oh! Bijna vergeten, nog een splinter in de kleinste teen van Orbán – Fodor Gábor, oud-SZDSZ, nieuw MLP (Liberale Partij) zegt: JA.

– Ja?

– Ja!

– Oh.

Ongeveer alle meer of minder gevestigde partijen aan linkerzijde vinden dus dat het Hongaarse volk massaal weg moet blijven over de vraag:

Wilt u, dat de Europese Unie ook zonder instemming van het Nationale Parlement verplichte vestiging van niet-Hongaarse staatsburgers in Hongarije kan voorschrijven?

En Fidesz rijdt zonder mankeren de scheefste schaats ooit nu in een Afrikaanse krant advertorials blijken te zijn verschenen voor de zgn letelepítési kötvény, waarbij je als rijke immigrant jezelf een verblijfstatus in Hongarije kunt investeren.

Maar ja, negeren, dus.

Tudja? – stemadviseur 1: ‘Doorbreek de hyper-hypocrisie!’ (TGM)

ongersman.nlHet referendum komt eraan en ook bij de oppositie positioneert men zich voor het spektakel van het jaar: is nu wegblijven, “Ongeldig” stemmen, of “Ja” stemmen de beste oplossing? In deze miniserie enkele belangrijke opvattingen en sleutelfiguren, soms tegen wil en dank. Eerste deel: Tamás Gáspár Miklós.

In de jaren na de Omwenteling van 1989 was de Hongaarse politiek –  net als de rest van Oost-Europa – hard toe aan een grondige positiebepaling. Wat is progressief en conservatief, wat is ‘links’ en ‘rechts’ nog of weer ten opzichte van het socialisme dat op de schop ging? Waar sluiten we bij aan, welke globale politieke trends en ontwikkelingen zijn er, wat biedt het post-moderne tijdsgewricht?

Tamás Gáspár Miklós was erbij. TGM was erbij als schrijver-filosoof, activist en zelfs als parlementslid. In zijn klassieke tekst búcsú a baloldaltól (‘afscheid van links’) uit 1989 probeerde hij het politieke landschap te schilderen waarop Hongarije de komende decennia uit de voeten kon. Zoals het een goed psycholoog betaamt, werd hij toen al en nog steeds door zijn patienten beurtelings op de schouders gehezen en van onderen afgezeken (wat hij hier zeggen wil over het nieuwe systeem dat door Orbán cs wordt verwezenlijkt, blijft namelijk zelfs voor het links-kritische NOL-publiek grotendeels in het ongewisse).

Gelukkig lijkt TGM zich in deze tijden van referendum en andere onbestemdheden weer meer te gaan roeren. In een eveneens recent Egyenes Beszéd aflevering over vluchtelingen zegt hij (minstens) twee interessante dingen:

  1. De omstandigheid dat in Hongarije de medemenselijkheid zo weinig voorstelt, dat er vier miljoen mensen zijn – zieken, werklozen en andere economisch zwakkeren, bejaarden, daklozen – die structureel niet door de samenleving geholpen worden en ook niet geholpen zuillen worden, die omstandigheid maakt dat het voor veel Hongaren een psychisch te grote stap is om een (zelfs beperkt) aantal vluchtelingen op te nemen (te helpen, etc).
  2. Het opperen van de mogelijkheid hulp te bieden aan een (zelfs beperkt) aantal vluchtelingen wordt door de tegenstanders van dergelijke hulp gezien wordt als een persoonlijke aanval, alsof zij, de tegenstanders, slechte mensen zouden zijn. Pertinent en massaal weigeren is dus voor het zelfbeeld een betere keuze.

Staat u mij toe hier nog één puntje van mezelf aan toe te voegen en wel over het verkeer in Boedapest. Slimmere mensen hebben gezegd dat het verkeer geen afspiegeling vormt van de samenleving, of liever: dat de verkeerscultuur van een land of een stad een zodanig afgesloten sub-cultuurtje vormt, dat verregaande parallellen met het basismateriaal niet zonder meer getrokken mogen worden, desalniettemin meen ik persoonlijk dat in vergelijking met de Duitse, de Nederlandse, de Beligische of de Italiaanse situatie de Hongaarse straatgevechten van de kant van de ‘slachtoffers’ – bij voordringen, bijvoorbeeld – een al te grote lijdzaamheid tentoonspreiden. Zelden of nooit wordt er opgetreden tegen de ‘bunko’s’. Het merendeel van de weggebruikers lijdt onder de slimmigheidjes van een kleine minderheid – waar kennen we dat van – en doet er weinig aan. In het openbaar zijn Hongaren namelijk, met een mooi Hongaars woord, al te jámbor (coulant, meegaand) ingesteld.

En, volgens mij, niet alleen in het verkeer. Deze mentaliteit heeft in eerste instantie kenmerken van een plattelandsmentaliteit. Het oude respect of liever nog ontzag dat Hongaren hebben voor zwarte audi’s en grote mercedessen, en in groter verband voor Boedapest en wat daar gebeurt, misschien ook nog wel voor het Wenen van vroeger maar in ieder geval voor Brussel van nu, voedt diep onder de oppervlakte de wortels van dit hyper-hypocriete fenomeen. Gek genoeg komt Fidesz namelijk ook van het platteland en is eigenlijk anti-elitair. Vandaar dat ze zo hard bezig zijn zichzelf een houding te geven en tegelijkertijd te breken met de stadse elite. Vandaar de wat spastische oplossingen voor de oude toestanden die nu volgens de Partij doorbroken of omgebogen dienen te worden: de regressieve feestelijkheden rondom de Grondwet, dat gedoe met die paarden op het Hősök tere, het regeringskwartier dat niet door ging, de verhuizing van president en premier naar de burcht met alle toeters en bellen van dien en nog veel meer zaken waarbij Fidesz vooral aan zichzelf duidelijk probeert te maken dat het zwaartepunt wat haar betreft niet meer dáár, niet meer in het oude centrum, niet meer bij die instituten ligt, maar ergens anders.

En noodgedwongen is dat ergens anders vaak een terug: een terug naar af, een terug naar vroeger, een terug naar het platteland, een terug naar de essentie. Zoeken-zoeken-zoeken, dus, als een patient bij de psycholoog.

En terug naar TGM, (hopelijk), die dat prima in de gaten lijkt te hebben. In ATV’s Egyenes Beszéd Ráadás  mag hij bijvoorbeeld komen uitleggen dat Bayer Zsolt – stelt u zich dit eens voor – tot inzicht zou zijn gekomen!

TGM: “Maar dan nog is het opmerkelijk dat Bayer Zsolt vandaag in een interview met Mandiner gezegd heeft: ‘Ze hebben gelijk, die mensen die protesteren tegen mijn optreden [de mensen die hun onderscheidingen hebben teruggegeven, ongersman]'”

Commentator: “Ach dat gaat alleen om het schelden, verder verandert er niets.”

TGM, feller: “Nee, het gaat erom, dat hij gezegd heeft dat het niet kan wat hij doet of gedaan heeft. Dat hij heeft ingezien dat hij verkeerd bezig is geweest!”

Ik kan uren naar hem luisteren. Mensen zoals hij confronteren je met je eigen geloof, je diepe wens om op jezelf te durven vertrouwen, je eigen afwegingen te durven maken. Om het niveau van ‘de splinter in het oog van de ander en de balk in je eigen oog’, dat we zo gewend zijn te hanteren, te overstijgen en in te ruilen voor – op zijn minst – ‘zij die zonder zonden zijn, werpe de eerste steen’.

Stemadvies TGM: “laten we goede mensen zijn” – JA

 

 

Niet alles wat je niet kunt bevatten is nep

Afbeelding van Ik VertrekZat u er ook helemaal naast, in het begin? Mijn eerste reactie op dat hele gedoe met die arme Drenthenaren met hun nog armere papegaaien in ikvertrek was nog: die vogels daar in Drávafok, die zijn binnen de kortste keren gejat. Hoeveel kost een ara tegenwoordig? Vast meer dan het jaarloon van die kerel met die zeis.

Maar nee! Er gebeurde niets van dat al!

Terwijl Twitter voortcalibreert over de ins en outs van onderduiken in Bangkok, Thailand (Cees Nagtzaam, de louche makelaar) en met name over de ontzettende onnozelheid en het feel good gevoel waarmee het programma onze kijkinspanning van drie kwartier toch weer weet te belonen (meer dan dat: ik geef toe, mijn ogen waren ook bijna vochtig), lijkt bij nader inzien het leergeld volledig op zijn plaats.

Iedereen tevreden, de oplichter-makelaar Cees publiekelijk aan de schandpaal, fijn! Eind goed, al goed, en onze onverschrokken pioniers ljken er zin in te hebben, gezien hun ansichtkaartje met gratis reclame van ikvertrek. Beiden materiaal met ruggegraat: nu maar een nieuw leven bouwen, zijn jullie vast wel aan toe!

Het gaat je namelijk vast niet in de koude kleren zitten, die opvang van arme papegaaien, daarvoor rekeningsnummers te moeten beheren en daar dan weer facebook aantijgingen over te moeten lezen.

hals over kop2Ik wil daar helemaal niet mee zeggen dat ze tot aan de opnames van de aflevering Ik Vertrek vorige jaar daadwerkelijk een actieve rol hebben gespeeld in het adviseren, coordineren en propageren van (o.a. financiele) facebook acties om Nederlandse papegaaien die onder ‘erbarmelijke omstandigheden’ gehouden worden, vrij te kopen met gestort geld van dierenliefhebbers, om die (papegaaien) eventueel daarna met behulp van pseudoniemen en driedubbele accounts weer door te sluizen – vanuit min of meer eendere erbarmelijke omstandigheden als waar ze uitkwamen – met allerlei mogelijke winstposten die er in dat traject te vinden zijn.

Ik wil alleen zeggen, dat het niet altijd de onnozelen zijn die bijna opgelicht worden (wel degenen die helemaal opgelicht worden, natuurlijk).

Peptalk: Argumentum ex silentio

ongersman.nlAls het goed is zitten we op dit moment alweer in de nadagen van het klassieke postmodernisme, maar nog even voor de weinig concrete posthumane samenleving. Deze overgang biedt behalve de voorstelbare barensweeen van een hoe dan ook positieve verandering – postmodernisme was vooral erg veel niet of niet meer – ook de enorme opgave om het gezamenlijke begrippenkader en, in bredere context, ons complete expressieve bestaan tussen wens, wil en weeromstuit van binnenuit te herzien om een ander soort dialoog (foei!) te smeden (…) waar geijkte (auw!) vormen van gelijk (?) kunnen floreren. Of het gebrek eraan.

Zo moeilijk lijkt dit niet. Of wel? Natuurlijk hebben exponenten van het postmodernisme al decennialang geprobeerd om dit project – deconstructie en andere taalspelletjes voor gevorderden – aan te vangen. Met wisselend succes. Ikzelf heb nog steeds maar één manier om, ongeacht koortsdroom of migraine, een kopje melk te vragen aan mijn buurvrouw. Hoe ze reageert is weer een ander punt.

Politiek is echter overal.

Feit 1: Tieners in Engeland slaan een Poolse gastarbeider dood omdat hij een Poolse gastarbeider is.

Feit 2: Wilders staat in Heel Europa op de voorpagina’s met zijn anti-moslim boodschap, anti-vluchtelingenboodschap en anti-EU boodschap.

Feit 3: De ridderorde die pedagoog László Trencsényi in 2009 gekregen had, wordt door hem op de trappen van het Hongaarse parlement gegooid met de verklaring:

“A kereszt, amelyik a kegyelem és az áldozathozatal jelképe, Áder, Orbán és Bayer Zsolt szájából a megtorlás és a kegyetlenség heródesi jelképévé vált.”

Het kruis, dat het symbool is van genade en offerbereidheid, is uit de mond van Áder, Orbán en Bayer verworden tot het symbool van repressie en wreedheid a la Herodes.

Twee voorbeelden van een geinverteerde samenleving en één van een inadequate reactie daarop.

Ja, kom d’r maar in, Albert, bedankt!

Einstein ongersman.nlHet program van Wilders is natuurlijk ‘eng’, maar nou ook weer niet zo ‘eng’. Wat ik er nog van weet is dat een politiek program in Nederland een idealistische, visionaire toestand voorstelde die de betreffende partij zou willen verwezenlijken als ze het min of meer alleen voor het zeggen zouden hebben. Waarop je – als kiezer – kunt rekenen dat ze die toestand diep vanbinnen als een ideale samenleving zien, – waarbij de vertegenwoordiging van minderheidsbelangen voor iedereen een conditio sine qua non vormt. Hoe anachronistisch ook, in een gewaarborgde parlementaire democratie heeft elke partij wel rare dingen. Of had, in ieder geval.

In het huidige tijdsgewricht is het geval van PVV dus opmerkelijk, want iets zegt me dat de programma’s van PvdA en CDA, als die al als zodanig herkenbaar zijn, nog maar weinig zullen lijken op, respectievelijk, hun ‘gelijkheid voor iedereen’ en ‘God voor allen’ beginselen uit de jaren zeventig en tachtig.

Maar goed. In Hongarije denken ze bij partijprogramma’s, godbeterd, meer aan vijfjarenplannen. Als ik aan de macht kom, is dit het eerste wat er gaat gebeuren, dit het tweede, en zo verder. De ‘modernistische’ taal van het politiek program – bedoeld om wakker te schudden en te enthousiasmeren voor de langere termijn – lijkt door Wilders dus met succes opgevoerd. Die stoom moet er in ieder geval uit. Wat ervan overblijft is een ander verhaal.

Maar ik denk zelf dat het anders is, dan de meerderheidsposities die Fidesz zich heeft weten te verwerven en die ze nu tot op het bot weet uit te benen.

Het ene populisme is het ander niet. Populisme in de ‘oude’ democratien van Europa is succesvol omdat het leentjebuur is gaan spelen bij vigilantisme. Dat is het verschijnsel dat burgers zich ‘oplettend ende stoutmoedigh’ zijn gaan opstellen tegenover de grote boze buitenwereld. Aangemoedigd door computerspelletjes, zombiefilms, survival-weekeindjes en zelfverdedigingscursussen, heeft het individu invulling gegeven aan het postmoderne morele laagtij. Als volgt:

    • de grote verhalen-samenlevingen storten in;
    • bij gebrek aan oude structuren, waaronder familie, politie en ‘kasten’, grijpen doorsnee opportunisten en boefjes hun kans om aan de haal te gaan met hun eigen levens en hun omgeving;
    • of in ieder geval lijken die kans te grijpen omdat de berichtgeving andere accenten legt – niet meer de status quo handhaven en sussen wat gebruikelijk was in de verzorgingsmaatschappij maar de vraag bedienen en dus sensatie leveren;
    • de angst bij de burgerij groeit, over de teloorgang van respect en fatsoen heen, en culmineert in een belevingswereld waar het gelijk ver te zoeken lijkt terwijl het gevaar overal opduikt;
    • besef: het eigen gelijk is er nog
    • reactie: verwante gelijken vinden elkaar en stichten groepjes van vigilante burgers, die in hun rol als kiezer, blogger, burger, ouder en zo verder zelf in het gat springen waarin de gezamenlijke waarden en normen waren opgedroogd
    • waarbij ze vaak niet inzien dat het eigen gelijk meestal vrij ruw van aard is en dus snel schuurt met dat van anderen.

Reaguurders hebben hun eigen spiegelbeeld ontdekt, hun eigen impact bespeurd en geconstateerd dat de politiek, de sterke arm en zelfs de rechter begrip voor ze moet hebben, of bang voor ze kan zijn. Andersom is dat natuurlijk allang niet meer zo, want het sociaal contract wat we met elkaar hebben afgesloten heeft sinds het postmodernisme alle kenmerken van een voortdurende reeks offertes – eenzijdig en te ver onder de prijs – van ambierende machthebbers.

De diversifiering van de definitiemacht is in zichzelf geen slechte ontwikkeling. De druk die hiermee op de schouders van het traditionele journaille wordt gelegd, is echter enorm. Als je huiskrant of -journaal niet vertelt wat je horen wilt, en zoals je het horen wilt, dan surf, flip of zap je gewoon naar een ander. Met als uiterste consequentie de obscure hoekjes, die op internet uitzwellen tot enorme gevaren.

Hoe daarop te reageren, dus. Niet door nog harder te gaan betuttelen en bagataliseren. Niet door vliegen af te vangen en het gelijk te claimen van de democratische loser. Niet door honend op fouten te wijzen en superieur in de boom te blijven zitten. Niet door paternalistisch het wel even aan te zien om als het fout gaat of ze er niet meer uitkomen, het roer minzaam weer over te nemen vanuit de eeuwige gelijk van de eigen wijsheid.

Goedbeschouwd is de linkerflank van het politieke spectrum – in ieder geval in Hongarije – de conservatieve, behoudende kant geworden. Ook al weten we dat het niet haalbaar is, dat er discrepantie is tussen wens en uitvoering, toch willen we vasthouden aan zekere normen en fatsoen. We zijn bang, dat als ook wij uit onze onderbuik gaan spreken, we de controle verliezen. We zijn dus feitelijk behoudender en angstiger dan rechts.

Zou het?

Hoewel Herodus een wrede koning is geweest, heeft de kindermoord op de baby’s van Betlehem – waar iedereen hem van kent – waarschijnlijk nooit plaatsgevonden. Dus wat voor argument was dat eigenlijk, van die Trencsényi?