Monthly Archives: October 2016

Had het anders gekund?

ongersmanSoms lijkt het wel alsof we nog nooit zo ver weg zijn geweest van onze oorsprong – en nog nooit zo dichtbij een nieuw begin. Soms lijkt het ook wel, alsof de wereld nog nooit zo bipolair is geweest als vandaag – en dat het laatste waarop gehoopt kan worden, enige vorm van synthese is. De Koude Oorlog is helemaal terug en de president van de VS wordt of een cowboy of een vierde golf feminist:  Zo werkt de Like-wijze wereld van vandaag. Goed dan, er is een uitweg: “Techies” uit Silicon Valley, trendgevoelig als ze daar zijn, speculeren openlijk over de apocalyps die eraan zit te komen en de wereldbevolking gaat decimeren, waarop zeesteden en marsvaarders de toekomst zullen maken.

Had het anders gekund? Had de doldrieste evolutie van de mens tot wezenlijk andere dingen kunnen leiden dan tot robotten, tot gesimuleerde werkelijkheden en voor de rest: vertwijfeling?

Wat is vooruitgang anders dan ontwikkeling? Wat erin zit, staat erop! En het zat er allemaal allang in! Natuurlijk, ongetwijfeld keek iets of iemand wel even vreemd op toen mensen met het wiel aankwamen! Een gotspe, want zo weinig voor de hand liggend! Maar al gauw werd het omgedraaid en verbaasden we ons erover, dat de natuur dergelijke oplossingen niet zelf had bewerkstelligd. En zo denderden we verder over evenzovele wegen naar Rome.

Leitmotif: nabootsen wat we denken, dat we voorstellen en wat we denken, dat er is.

– Wat is muziek anders dan geruststellende vogelgeluidjes en opwindende hartslagen?

– Wat is architectuur anders dan vertrouwenwekkende holenbouw en hofjesmakerij?

– Wat is een tuin anders dan de meest aantrekkelijke aspecten van de linksom of rechtsom verafgode natuur – wetmatigheden, weelde, zichzelf – in een trendy afgietsel van wat we op dat moment denken, hoe of dat het bedoeld is? Eerst verzamelend (botanische tuinen), dan beklemmend rechtlijnig en chaos-onderdrukkend (kasteeltuinen), later van kleurrijk en hypergevarieerd tot bevroren en geminimaliseerd, om weer later vanwege het gebrek eraan, wild en weer natuurlijk te worden (met als aantekening dat zelfs die natuur niet moet denken dat ze alles kan maken).

– Wat is een auto, tenslotte, anders dan een inventief vormenspel, een fetish als de laars, het summum van controle en extensie, misschien wel des te meer, vanwege die door ons uitgevonden wielen. Een stukje zelfoverwinning, dus, dat gevierd mag worden.

Blijven over tal van minder materiele zaken maar daarnaar bent u vast al niet meer nieuwsgierig. Volstaan wordt dan ook met opmerken dat de immateriele behoeften van mensen neerkomen op een combinatie van ervaringen en de verhalen eromheen.

(En dat losten de shamanen – voor zover dat in hun vermogen lag – eerst lokaal op: overwegend mondeling aan de hand van rituelen. Toen dat geen oplossing meer mocht vormen legden ze de lat wat hoger en begonnen met het uitbrengen van teksten – denk aan de Veda’s, de Tao Te Ching en de Bijbel. Weer later, toen inmiddels teveel mensen konden lezen en schrijven, was het tijd voor weer wat nieuws: de psychologie. En ook die loopt langzaam alweer op haar eindje wat universeel verhaalsrecht betreft.)

Gemeenschappelijk element in deze oplossingen blijft dat ze onuitroeibaar asymptotisch zijn en dientengevolge steeds weer naar zichzelf terug zullen verwijzen.

Misschien kan het wel niet anders.

En hadden we met dat wiel, gewoon even hulp van buiten.

 

Een onschuldig vluchtje boven niemandsland

rogan_heli
© Bors

Er is iets gebeurd waarop het echt adequate antwoord nog gevonden moet worden. Iets wat schokt met een diepgang die de alledaagse politiek tot een kinderspelletje maakt. En, wat misschien nog wel erger is: kinderspelletjes tot een alledaagse vorm van politiek.

We wisten al een tijdje dat de diverse media-kanalen in Hongarije soms in vreemde handen waren. Index.hu, van oudsher een (regerings-) kritisch portal, was in feite eigendom van FHB directeur Spéder Zoltán, financieel rechterhand (inderdaad, intussen weliswaar gevallen) van het hogere Fidesz echelon. Toch deed en doet index lekker waar ze goed in waren en zijn: frisse en priemende berichten over misstanden en andere zaken die beter konden in met name Hongarije.

Ergens was dit gegeven ook een troost. Als dit soort berichtgeving naar buiten mocht, als de media die dit soort geluiden ten gehore brachten, nominaal in handen waren of konden zijn van hen die door die media bekritiseerd werden, dan kon de politieke aardappel nooit zo heet zijn als-ie in de media wel te boek stond. Ik bedoel, als het spel daaruit bestaat dat vriend en vijand kleuren kan wisselen als het hun uitkomt, als meningsvorming en waarheidsbevinding ondergeschikt zijn aan economisch belang, dan kan dat ook een relativerende werking hebben. Kijk maar naar Simicska Lajos, media etc-mogul, gedumpt door Fidesz en nu – met dezelfde journalistenclub – een regeringskritische koers varend. In feite puur voor de lol van het dwarszitten.

Maar nu hebben ‘ze’ redelijk onverwacht de stekker van de Népszabadság eruit getrokken. Officieel omdat die verliesgevend was. Afgelopen weekend is een motorkoerier schijnbaar bij alle journalisten en medewerkers aan de deur geweest om ontslagbrieven langs te brengen. De journalisten mochten vanaf dat moment niet meer het gebouw in en hoewel de hoofdredacteur graag wil praten met de eigenaren en managers, blijken die voortdurend ziek, weg of anderszins niet beschikbaar te zijn. Op een overnamebod van 1 euro voor de verliesgevend krant, van de kant van de journalisten, wordt niet gereageerd. Zelfs de New York Times gaat in een commentaar op de zaak in.

De directe aanleiding lijkt te zijn de commotie rond Rogán Antal, minister van propaganda, die wel of niet gebruik had gemaakt van een helikopter voor privé-doelen, (hij ontkende), die daarover wel of niet had gelogen toen er een foto bleek te zijn van de helikopter en het gebruik dat hij ervan gemaakt had (hij stond erop), die waarschijnlijk wel of niet pissig werd toen die vervelende zeurpieten weer waren begonnen te mauwen over hoe hij zich te gedragen had als hoogwaardigheidsbekleder. En/of Matolcsy György, die moest ervaren dat er regelmatig vraagtekens werden gezet bij de kwaliteiten van zijn yoga-vriendin als bestuurslid van diverse Nationale Bank-stichtingen. En het referendum, natuurlijk.

“We zijn het zat!” moeten ze gedacht hebben. Dus trokken ze bij Népszabadság de stekker eruit. He? Wacht even, dat zijn toch twee verschillende dingen? Niet helemaal: wat er verder, dieper achter zit, weten maar weinigen helemaal. Het schijnt dat een overname al langer in de lucht hing. Dat Orbán (laten we uiteindelijk hem de schuld maar weer geven) al langere tijd Nemzeti Sport in handen wilde krijgen, alsmede een aantal regionale bladen die niet zelden flink anti-regering kunnen zijn. Daarom was Mediaworks Zrt een lekker hapje. Népszabadság, echter, was een bonus, een vlag op de lading die er bij overname niet meer op mocht zitten.

Want hoe fortuinlijk: laat Népszabadság / mediaworks Zrt nu net in handen zijn van een Oostenrijkse magnaat – Heinrich Pecina (hier het één en ander over hem in het Duits, via een partner van direkt36.hu in Oostenrijk) met van oudsher warme connecties met Hongarije. Een magnaat die in april dit jaar door direkt36.hu en Falter is aangetroffen in de Panama Papers, onder andere met de verkoop van een firma – wintercastle – aan Erős Zsolt, jachtvriendje van Pecina en voormalig directeur van de MFB (Hongaarse ontwikkelingsbank, van 2002 tot 2010 – onder MSZP regeringen, dus). Pecina, die door de Oostenrijkse autoriteiten onder de loep wordt genomen vanwege handelen met voorkennis en/of andere hardnekkige beschuldigingen die de ronde doen over hem en – opnieuw – Erős Zsolt en andere toenmalige vriendjes met regeringstoegang tien jaar geleden of daaromtrent. In die jaren deed de Oostenrijkse OMV een vijandig bod op het Hongaarse MOL waarbij flinke hoeveelheden MOL-aandeel snel en in verdachte richtingen van eigenaar verwisselden (waarschijnlijk uiteindelijk uitdraaiend op staatseigendom tegen hoge kosten, want iemand moet uiteindelijk altijd de prijs betalen en wie is daar beter geschikt voor, dan het gewone publiek). Zo zat het een beetje in elkaar, waarbij volgens atlatszo.hu) de ene dienst – népszabadság om zeep helpen en dan mediaworks verkopen – wel eens de andere dienst – belemmering van onderzoeksgerelateerde verzoeken van Oostenrijkse autoriteiten – waard zou kunnen blijken.

Merkwaardig, dan, dat iets dergelijks niet al veel eerder is gebeurd met index.hu. Die zit immers bij Spéder Zoltán en die heeft ook wel wat af te kopen gehad bij Fidesz.

Waar begon het ook alweer allemaal mee? Oh ja, een leugen over een vluchtje met een helikopter. Nou, wat kan daar nou zo mis mee zijn? Als ze van zo’n onbenullig leugentje bij Fidesz wakker zouden moeten liggen, als het vanwege zo’n voorval al in ze op zou moeten komen misschien op te moeten stappen, dan hadden ze allang niemand meer over gehad. Zelfs Bill Clinton, die wel of niet gedingest is geworden door Monica Lewinsky, werd uiteindelijk bijna impeached niet vanwege het dingesen, maar vanwege het liegen erover. En dat impeachen (of iets vergelijkbaars) kun je in Hongarije natuurlijk wel vergeten.

Blijft over het dingesen. Rogán bácsi, waar gaat het toch over? Een schandaal wordt namelijk steeds verdachter naarmate de tijd vordert. Zeker na een paar dagen is het eindprodukt – de aal, zeg maar – nooit meer de originele gebeurtenis – de schande – waar het mee begonnen was. Liquidatie van Népszabadság was een bijprodukt, een kans. Wat wordt er verborgen gehouden waarvoor dit soort pijnlijke stappen min of meer vrijwillig gezet wordt?

Want dat het in dit geval niet (alleen) een kwestie van timing is, lijkt evident. Dan moet het haast wel een verstoppingstruc zijn. Waarom mogen, bijvoorbeeld, de journalisten van Népszabadság hun familiefoto’s niet eens ophalen van hun bureau’s, laat staan hun harde schijven copieren?

Waar gaat dit landen?