Viktor Orbán: volgende genie van de Karpaten?

ongersman.nlIn de aanloop naar de Hongaarse verkiezingen, over een paar dagen, kunnen er nog zo veel belangrijke bijzaken spelen, uiteindelijk kunnen we niet om hem heen: Viktor Orbán.

Het profiel van deze geniale machtsmaniak kan inmiddels worden geboekstaafd als ideologisch flinterdun en moreel spiegelverkeerd. Maar wie kan ons dit beter vertellen, dan Kim Lane Scheppele?

Scheppele is op wetenschappelijk onderbouwde kruistocht gegaan in de overtuiging dat Orbán met Fidesz bezig is met het politiek wurgen en systematisch afbreken van democratisch Hongarije. En haar lezingen staan stijf van de misselijkmakende feiten.

Als expert op het gebied van rechtssystemen en constituties was Scheppele van nabij betrokken bij het herformuleren van cruciale Hongaarse wetsregels in de transitie-periode van de jaren negentig. De opkomst en machtsovername van Fidesz werd door haar met groeiende argwaan gevolgd, waarna ze haar primaire kennis gebruikte om aan de bel te gaan hangen en duidelijk te maken dat hier toch echt sprake is van een ondermijning van de democratische rechtsorde. Sindsdien is ze – niet verwonderlijk –  een niet graag geziene gast meer, een exponent van de verfoeide CEU-kringen en werd ze – naar eigen zeggen – als ze op het vliegveld van Boedapest aankomt, opgewacht door vijf zwijgende politieagenten. Vandaar dat ze sindsdien in Hongarije weinig aandacht probeert te trekken, hoewel haar verhaal steeds actueler wordt.

Scheppele over illiberalisme:

We don’t want anything to slow down the will of the people into the law, uhm, the will of the dictator into the will of the people into the law.

Er is geen ruimte voor twijfel over de waarachtige motivatie van Orbán. De illiberale nieuwe staat die hij voorstaat, is een anocracy, een mix van een democratie en een autocratisch bestuurd land, waarbij als eerste de liberale rechtsbeginselen – check and balances: beschermende burgerrechten, controle door pers en volksvertegenwoordiging, onafhankelijke rechtsspraak – weggemoffeld werden en worden.

ongersman.nl
Screenshot uit presentatie van Kim Jane Scheppele (youtube)

Of Orbán ooit ideoloog was, lijkt door haar te worden betwijfeld. Zijn meedogenloosheid en zijn rechtenstudie – gezamenlijk resulterend in zijn capaciteit om de werkelijkheid via dictatoriaal leiderschap en geduldig papier naar zijn hand te zetten – lijken belangrijker dan zijn libertijnse beginselen, die hij ooit schijnbaar wel bezat. En mogelijk nog steeds aanhangt maar dan wel alleen ten overstaan van zichzelf. Vandaar dat je Orbán nooit zult mogen zien als een marionet van Putyin of wie dan ook maar altijd als speler met zijn eigen taktiek, spelend op meerdere borden.

Puntje van aandacht is verder – en daar gaat het hier natuurlijk om – dat de verkiezingen van aanstaande zondag niets te betekenen hebben (hoewel het Ongersman verbaast dat Scheppele als politicus Gyurcsány Ferenc wel serieus lijkt te nemen en LMP stukken minder). Niet verwonderlijke dus, dat met de nieuwe inzichten het steeds schokkender wordt hoe geraffineerd elke zet vooruit gedacht werd en nog wordt en hoe het mogelijk is dat nog steeds een groot deel van de Hongaren zich geheel vrijwillig richting autocratische afgrond laat leiden. Achter een vlag aan – de grondwet – die niets meer voorstelt dan een 21e eeuwse coup van advocaten.

Om het af te leren, hierbij nog een soortgelijke presentatie en bijbehorende discussie in Amsterdam in De Balie, vorig jaar januari maar nog steeds actueel:

(Video begint interessant te worden vanaf 12:34 bij het praatje van Scheppele. Zie ook de discussie-elementen (of dan met name Scheppele’s verhalen) erna: rond 53:00 min over de motivatie van Orbán; rond 1:05:00 voor uitleg over de “legal overhaul” van de Hongaarse constitutie en hoe subtiel dit werd doorgevoerd; 1:20:00 over hoop voor de toekomst; 1:35:00 over desinteresse en weerstand om politiek te blijven bedrijven.)

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *