Hongaarse verkiezingen: wanneer komt de lat waar acceptatie onderdoor moet, echt te laag te liggen?

Met updates!

Als dit vrije en eerlijke verkiezingen waren, hoe groot mag dan dat deel van de kiezers worden dat het tegendeel ervaart? En hoe kom je daarachter? Hier alvast in een notendop nogmaals het ingewikkelde Hongaarse kiesstelsel, want deze week zal moeten blijken wat er over is van deze democratie.( Correct me if I am wrong!)


Er zijn twee manieren om een mandaat te krijgen:

1) Via directe verkiezingen in de 116 binnenlandse kiesdistricten. Kandidaten stellen zich verkiesbaar in de plaats waar ze wonen, waarna op hen gestemd wordt door Hongaarse kiezers die ook wonen in die plaats / dat district. Ook individuele kandidaten kunnen zich verkiesbaar stellen en zo een mandaat verwerven – zie Pécs.

Partijen die in minstens negen provincies en nog een bepaald aantal districten in Budapest een kandidaat hebben, worden beschouwd als landelijk en krijgen meer financiering. (Partijfinanciering kan overigens weer worden teruggevorderd als er onvoldoende resultaat is behaald – zie Együtt.)

2) Via de landelijke lijst. Het andere biljet gaat over de landelijke lijst, waaraan alleen landelijke partijen meedoen. De zetels die hier beschikbaar staan worden verdeeld op basis van regels waarin de uitgebrachte stemmen in de districtsverkiezingen ook nog een rol spelen.

Stel dat in een bepaald district 3 kandidaten zijn. Nummer 1 krijgt 45% of 9.000 stemmen, nummer 2 35% of 7.000 stemmen en nummer 3 had 20% of 4.000 stemmen. Dan gaan zowel de stemmen die helemaal verloren zijn gegaan – alle stemmen van kandidaat 2 en 3, dus, maar ook nog eens de 9.000 min 7.000 is 2.000 van de winnaar (zogenoemde winnaarscompensatie) over naar de landelijke lijst om daar als compensatiestem te worden opgeteld bij de totale aantallen. Als alle reguliere stemmen (die landelijk uitgebracht zijn op kandidaten van de landelijke lijsten) en deze compensatiestemmen zijn opgeteld, is bekend hoeveel stemmen een zetel ‘kost’ en kunnen met deze verdeelsleutel de 93 restzetels worden verdeeld.

De eenzame nationaliteiten-zetel – nemzetiség – is, als ongersman er niet ver naast zit, weer een ander verhaal en naar het zich laat aanzien, de oorzaak van verschillende problemen. De regeling rond de nationaliteitenvertegenwoordiger is namelijk nieuw en zorgde voor fouten van de kiescommissies en gedelegeerden in tientallen districten, waarna de hieronder genoemde problemen met ongeldigheid en het vervolgens af moeten trekken van stemmen, ontstond.

Maar wie mag er nu één keer en wie mag er nu twee keer stemmen? Hongaren met een adres in Hongarije krijgen twee stembiljetten: één voor het district en één voor de landelijke lijst. Hongaren met Hongaarse nationaliteit en stemrecht maar zonder adres in Hongarije zelf (de etnische Hongaren in de buurlanden), kunnen alleen een stem uitbrengen op de landelijke lijst.

De stemmen voor de landelijke lijst komen dus ook ten dele uit Roemenie, Servie en andere gebieden waar Hongaren van oudsher wonen. Dat deze külhoni staatsburgers hun stem kunnen uitbrengen is pas sinds 2011 zo geregeld. Hoe sy,bolisch hun deelname is, valt te bezien: tijdens de verkiezingen zijn er meer dan 250.000 stemmen door geregistreerde külhoni staatsburgers uitgebracht – 70% van het geregistreerde totaal – en die schijnen meer dan 93% op Fidesz te hebben gestemd.

Átjelentkezni (stem uitbrengen in een ander district), waar veel over te doen was, betekent dat een kiezer fysiek ergens anders gaat stemmen dan in de aangewezen kieskring in het woondistrict. Dit kunnen dus andere districten worden of ambassades en consulaten. Het is dus niet zo, dat je kunt stemmen op een kandidaat van een ander district.

Om je stem ergens anders te kunnen uitbrengen dien je dat van tevoren aan te melden. Voor veel Hongaren die in het buitenland wonen was deze átjelentkezés dus de manier om in London of in een ander (eventueel ook Hongaars) district je stem uit te brengen. In westerse landen en de VS, bijvoorbeeld, hebben vele átjelentkező op de ambassade of per post gestemd. Op de consulaten en ambassades in de buurlanden als Roemenie, bijvoorbeeld, zijn er van deze twee keer stemmende átjelentkező niet zo heel veel geregistreerd: slechts enkele honderden. Er zijn daarentegen miljoenen stembiljetten voor alleen de landelijke lijst naar Hongarije gekomen.

Welke van deze categorien op dit moment wel en niet geteld, verwerkt en in het voorlopige eindresultaat meegenomen zijn kan lastig zijn om te duiden. Heel wat stemmen – zowel districts als landelijke – zijn nog onderweg.

Evenmin valt het makkelijk te bepalen of de 48% die op Fidesz heeft gestemd, nu alleen via de landelijke lijst is of de totale, gewogen sympathie die kiezers in de vorm van een stem – district en/of landelijk – op de partij hebben uitgebracht. Want het moge duidelijk zijn dat de uitkomsten van de beide lijsten totaal verschillend kunnen zijn wat partijpreferentie betreft en ook anders doorwerken. Het taktisch stemmen, bijvoorbeeld, had alleen betrekking op de districtslijst.

Dat er dingen zijn mis gegaan, is evident. Hoe structureel en in welke categorie deze zaken zullen thuishoren, is een tweede vraag.

Uitspraak 1: De verkiezingen zijn niet eerlijk geweest

Het staat buiten kijf dat er sprake van scheve informatie, vermenging van staat en partij, het uitoefenen van druk dmv partijfinanciering en een kiesstelsel dat Fidesz-vriendelijk is.

Uitspraak 2: Een grote slag is geleverd tussen de buitenlandse Hongaren

Gyurcsány heeft met zijn omineuze video op een rare manier aandacht proberen te vragen voor het enorme propaganda-voordeel dat Fidesz in de etnisch Hongaarse gebieden heeft weten te benutten. Los daarvan is het veel moderne Hongaren toch echt wel een doorn in het oog dat ‘buitenlanders’ stemrecht hebben in ‘hun’ land. Dit wordt vervolgens gecombineerd met de berichten over onregelmatigheden rond dat stemmen over de grens, bijvoorbeeld aangaande de rol van ter plaatse bestaande, aan Fidesz gelieerde organisaties en brigades, waardoor dit al met al een vruchtbaar terrein is voor twijfel.

‘Buitenlandse’ Hongaren met adres kunnen echter ook gastarbeiders zijn die (tijdelijk) naar het (voornamelijk westelijk) buitenland zijn afgereisd om te werken ed. Dit zijn eveneens aanzienlijke aantallen, zoals bekend. In verband hiermee was al gemeld dat kiezers ter plaatse hun papieren niet op tijd hadden ontvangen, waardoor het per post op tijd naar Budapest opsturen een onmogelijke opgave was gebleken. (Op index.hu werden, om de moed erin te houden, al ‘klassementen’ bijgehouden van kiezers die duizenden kilometers moesten reizen om nog op tijd hun stem geldig te kunnen uitbrengen op ambassades als die in Japan of Canada.) Bij buitenlandse átjelentkező, zo is de verwachting, liggen de sympathien doorgaans niet direct bij de zittende regering.

Een ander merkwaardig geval in dit opzicht speelde rond de grensstreek gevestigde Oekrainers/etnische Hongaren, die met zijn twintigen in kippenhokken in de grensstreek zouden wonen. Dit zijn dan van origine ‘külhoni’ Hongaren, van buiten de grenzen dus, die zich in het moederland zouden hebben gevestigd en dus twee keer kunnen stemmen.

De rijen die we hebben gezien in Budapest, waren de átjelentkező binnen Hongarije, waarbij het niet eenvoudig of zelfs onmogelijk is te zeggen wie dat zouden zijn geweest en of hier een effect vanuit zal zijn gegaan.

Uitspraak 3: Er is gefraudeerd

Sommigen weten het zeker, anderen wachten op bewijzen (444.hu heeft een lange lijst). In de loop van de week zijn al meerdere gevallen van op zijn minst verdacht, mogelijk foute handelingen zichtbaar geworden, waarbij in min of meer alle gevallen Fidesz ‘jól járt’.

Maar dit zal dan weer ten dele aan de oneerlijke kieswet liggen. Hoeveel stemmen er zijn geschrapt vanwege fouten van de kiescommissies en eventueel welk deel daarvan verwijtbaar of opzettelijk is geweest, zal zeker onderwerp worden van debat.

In kleinere kieskringen komt het voor dat door onbekende oorzaken of door (aantoonbare) ‘fouten’ van de commissie, zoals het uitgeven van twee landelijke lijsten ipv district- en landelijke biljetten, er uiteindelijk een te hoog aantal landelijke stembiljetten in de urn is aangetroffen. In die gevallen schrijft de wet voor dat van alle partijen waarop gestemd is in deze afdeling (of kieskring), een gelijk aantal stemmen dient te worden afgetrokken. Op deze manier hield in een kieskring in Baranya alleen de Fidesz uiteindelijk stemmen over (ging van 93 naar 68) terwijl de hele oppositie werd gedelete toen er 25 stemmen dienden te worden afgetrokken.

De mogelijkheden om met opzet fouten te veroorzaken op het menselijke traject hangen in extremo slechts af van de creativiteit en de pakkans; later, op de overgang mens-machine, worden de kansen nog eens vergroot door de omstandigheid dat de stemcomputers een storing hadden.

Wat één en ander te betekenen heeft en hoe dan wordt niet makkelijk om helemaal boven water te krijgen. De opgemaakte rapporten (jegyzőkönyv) van de kieskringen blijven nog even onbereikbaar maar komen mogelijk op woensdag beschikbaar. Wat er dus aan zaken op dit moment naar boven komt, is gebaseerd op de statistiek (vergelijking van de waarden al ingevoerd op valasztas.hu), en hier en daar op vergelijkingen op basis van enkele foto’s van gedelegeerden en, in enkele gevallen, op verklaringen van ooggetuigen en kiezers ter plaatse.

Helaas is op ditzelfde moment één van de belangrijkste ‘onafhankelijke’ – maar in ieder geval kritisch – media, de papieren en online krant Magyar Nemzet, gestopt per vandaag. De eigenaar, Simicska Lajos, heeft er een punt achter gezet.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *