Tag Archives: evolutie

Had het anders gekund?

ongersmanSoms lijkt het wel alsof we nog nooit zo ver weg zijn geweest van onze oorsprong – en nog nooit zo dichtbij een nieuw begin. Soms lijkt het ook wel, alsof de wereld nog nooit zo bipolair is geweest als vandaag – en dat het laatste waarop gehoopt kan worden, enige vorm van synthese is. De Koude Oorlog is helemaal terug en de president van de VS wordt of een cowboy of een vierde golf feminist:  Zo werkt de Like-wijze wereld van vandaag. Goed dan, er is een uitweg: “Techies” uit Silicon Valley, trendgevoelig als ze daar zijn, speculeren openlijk over de apocalyps die eraan zit te komen en de wereldbevolking gaat decimeren, waarop zeesteden en marsvaarders de toekomst zullen maken.

Had het anders gekund? Had de doldrieste evolutie van de mens tot wezenlijk andere dingen kunnen leiden dan tot robotten, tot gesimuleerde werkelijkheden en voor de rest: vertwijfeling?

Wat is vooruitgang anders dan ontwikkeling? Wat erin zit, staat erop! En het zat er allemaal allang in! Natuurlijk, ongetwijfeld keek iets of iemand wel even vreemd op toen mensen met het wiel aankwamen! Een gotspe, want zo weinig voor de hand liggend! Maar al gauw werd het omgedraaid en verbaasden we ons erover, dat de natuur dergelijke oplossingen niet zelf had bewerkstelligd. En zo denderden we verder over evenzovele wegen naar Rome.

Leitmotif: nabootsen wat we denken, dat we voorstellen en wat we denken, dat er is.

– Wat is muziek anders dan geruststellende vogelgeluidjes en opwindende hartslagen?

– Wat is architectuur anders dan vertrouwenwekkende holenbouw en hofjesmakerij?

– Wat is een tuin anders dan de meest aantrekkelijke aspecten van de linksom of rechtsom verafgode natuur – wetmatigheden, weelde, zichzelf – in een trendy afgietsel van wat we op dat moment denken, hoe of dat het bedoeld is? Eerst verzamelend (botanische tuinen), dan beklemmend rechtlijnig en chaos-onderdrukkend (kasteeltuinen), later van kleurrijk en hypergevarieerd tot bevroren en geminimaliseerd, om weer later vanwege het gebrek eraan, wild en weer natuurlijk te worden (met als aantekening dat zelfs die natuur niet moet denken dat ze alles kan maken).

– Wat is een auto, tenslotte, anders dan een inventief vormenspel, een fetish als de laars, het summum van controle en extensie, misschien wel des te meer, vanwege die door ons uitgevonden wielen. Een stukje zelfoverwinning, dus, dat gevierd mag worden.

Blijven over tal van minder materiele zaken maar daarnaar bent u vast al niet meer nieuwsgierig. Volstaan wordt dan ook met opmerken dat de immateriele behoeften van mensen neerkomen op een combinatie van ervaringen en de verhalen eromheen.

(En dat losten de shamanen – voor zover dat in hun vermogen lag – eerst lokaal op: overwegend mondeling aan de hand van rituelen. Toen dat geen oplossing meer mocht vormen legden ze de lat wat hoger en begonnen met het uitbrengen van teksten – denk aan de Veda’s, de Tao Te Ching en de Bijbel. Weer later, toen inmiddels teveel mensen konden lezen en schrijven, was het tijd voor weer wat nieuws: de psychologie. En ook die loopt langzaam alweer op haar eindje wat universeel verhaalsrecht betreft.)

Gemeenschappelijk element in deze oplossingen blijft dat ze onuitroeibaar asymptotisch zijn en dientengevolge steeds weer naar zichzelf terug zullen verwijzen.

Misschien kan het wel niet anders.

En hadden we met dat wiel, gewoon even hulp van buiten.