Tag Archives: Maslow

Even positief denken (over de Volkskrant)

Zoals bekend loopt ongersman vaak een beetje achter. Dat kan te maken hebben met de post en de trekschuitverbindingen to and fro maar dat is niet altijd zo. Liever zien we onszelf als de lebmaag van een koe (waar de daadwerkelijke vertering plaatsvindt).

Het Volkskrant Magazine van deze kerst, 2016 In Interviews, trof ons met een nieuwe insteek. Geen polemisch-confrontatief-pseudo-poesaardige benaderingen meer op de barricade van het volgend jaar. Daarvoor in de plaats mensen die over hun eigen, diepe, interne twijfels en strubbelingen praten terwijl ze dingen verrichten waar we allemaal belang bij hebben. Neem filosoof Awee Prins met zijn ‘dunne huid’, die geen Denker des Vaderlands wilde worden. Hij vindt namelijk elke dag wat anders en dat is uitermate lastig, want dan ben je ongeschikt voor DWDD. Clou van zijn verhaal: je moet de broosheid omarmen want alle gedachten zijn gemengde gedachten en alle gevoelens zijn gemengde gevoelens. Wees vooral ook toegewijd aan de plek waar je bent.

Of neem Liza Spit, debuutschrijfster, die haar demonen achteloos onderdrukt terwijl ze op volkomen natuurlijke wijze haar onzekerheid omarmt. Zij kijkt overigens op naar – de duvel speelt ermee – David van Reybrouck, waarvan je veel kunt zeggen maar niet dat hij geen DWDD materiaal is.

(Ongersman heeft grote bewondering voor de ideeën en het enthousiasme van van Reybrouck, daar gaat het niet om. Het gaat erom dat het bekeren van ‘domme mensen’ minder en minder aan de orde is. Het gaat meer en meer om een andere manier van communiceren. Maar dat weet hijzelf waarschijnlijk het beste.)

Een derde geïnterviewde, psycholoog Victor Lamme, heeft een fijne staat van dienst als het gaat om het ontmaskeren van groepspressie in de samenleving. Actueel, bijvoorbeeld, in de ‘marketing’ van vrijwillige euthanasie die deze tijden de aandacht trekt. Lamme gelooft namelijk niet in de vrije wil maar koerst op het behaviorisme en zet daarmee heel wat heilige huisjes op de helling. Volgens hem drijven angst en hebzucht (beloning) de mens waarna de kuddementaliteit het afmaakt. Niets meer en niets minder.

Onze omgang met elkaar is al met al een vrij toevallige resultante van toevallige preferenties in een toevallige werkelijkheid en hoe dat uitvalt, is de zaak van vele individuen tezamen. Dat gaat soms goed en soms fout – maar we zijn er allemaal bij.

Tegelijkertijd lijkt Positief denken aan een opkomst bezig. Zelfhulp boeken en -films als The Secret en van schrijvers als Eckhart Tolle vliegen over de toonbank. Enter de Law of Attraction: omdat we allemaal perfecte manifestaties zijn van kosmische energie (ontken dat maar eens) zou puur denken aan een zak geld in de lange ren neerkomen op … een zak geld. Idem voor gezondheid. Idem voor relaties. Of de wereld. Centraal staat dat energie aangetrokken kan worden. Of dat van die zak geld waar is moet nog blijken maar dat het een nagel in de doodskist is van de klassieke psychoanalyse ligt voor de hand.

In Nederland heb je dan nog verhalenverteller Willem de Ridder met zijn “fanclubs van jezelf” waar iedereen volle huiskamers kan trekken. Afgezien van het zelfvertrouwen dat hier gevormd kan worden zijn er diep-christelijke waarden te herkennen, zoals bijvoorbeeld het bestrijden van kwaad met goed. Binnen de fanclubs genereert men aandacht en een basis voor elkaar en jezelf, voor je eigen pad, je wensen en je ‘bestellingen’ (ook al aan het adres van de kosmos).

Kort-door-de-bocht-conclusie van het geurkaarsenfront is dan ook: als je de hele dag bezig bent met geluk, dan komt het vanzelf. En dus ook: hoe harder je ergens tegenin gaat, hoe groter het groeit (maar dat wisten we allang van de film The Fifth Element).

In een samenleving waar de top van de pyramide van Maslow zo’n beetje bereikt is, is er derhalve geen goede reden om gepikeerd te zijn. Als je bij het aangaan van nieuwe uitdagingen elkaar in openheid en twijfel kunt ontmoeten, groeit er meestal wel iets nieuws uit. Dat weten we eigenlijk allemaal, stuk voor stuk, uit voorbeelden bij de supermarkt en andere onverwachte momenten. En toch springen vooral de gevaren, de angsten, de tegenvoorbeelden, de sluiproutes in het oog waarom een dergelijke houding nooit uit zal groeien tot gemeengoed.

Denkt u even mee?

Maslow’s ijsberg

MUPA - Paleis van de KunstenVooral Rusland maar ook Hongarije wordt wel eens een land van enorme tegenstellingen genoemd. Puissant rijke burgers – de super-suv stopt, de deuren gaan open en uit stapt hij – in niet-zo-heel-erg subtiel gucci, tucci en vermucci -ensemble / zij in uitgestorven bontmantel en dito wit-zwaar metalen schoentjes – waden door de modder op weg naar de nachtclub waar het op dat moment te doen is. Er is geen asfalt maar in de nacht van Moskou of Boedapest zullen zij oplichten als vuurpijlen (wat hun schoentjes betreft: net zo eenmalig). Niets nieuws onder de zon.

Wie kijken dat zo aan? De andere straatbewoners. Wist u eigenlijk dat er ook voor 1989 al punks waren in het oostblok? Keiharde straatpunks waar je een beetje bang voor moest en moet zijn. Geen keuzepunks, zoals u en ik dat wellicht ooit een blauwe maandag waren. Deze bedelpunks zijn zo arm als ze komen. En met hen de daklozen en zwervers.

De kleine lieden modderen intussen heen-en-weer tussen deze twee lagen. Die ritselen en worden geritseld, sjacheren van links naar rechts en terug met flessen drank of aardappels, koeiemest of handenarbied. Barter viert hoogtij, het westen – tenminste dat deel dat ruilhandel hip vindt – zou haar ogen uitkijken bij zoveel vooruitgang.

Bij de supermarkt in het dorp staat sinds een jaar of wat een container voor kleding en schoenen. Wat erin zit weet ik natuurlijk niet, maar afgaand op wat eromheen slingert – voor de graai neergelegd – is het met name geschikt voor mensen met één arm of been, zes tenen of minstens een stoma. Textiel is in zo’n overvloedige mate aanwezig – denk aan het gebruik van de west Europese lompen als brandstof in oost Europese huishoudens afgelopen jaren – maar toch kan iets dat nog bruikbaar is, niet beschikbaar worden gesteld. Tenminste niet gratis. Hoogstens geruild, wat natuurlijk niet lukt.

De rijke Russen begrijp ik. Een beetje. De bedelpunks respecteer ik. Ergens. De zwervers kan ik volgen. De barterprinsen en zij die tien jaar op de babykleertjes blijven zitten, zelfs daar kan ik nog in komen. Wat ik niet snap, dat is de nieuwe middenklasse. Over hun droom zal ik het niet hebben maar ook hij rijdt op vier wielen. Hun ouders hebben een generatie lang gesappeld. De babykleertjes van hun kinderen mogen niet meer de straat op. Maar zelf trekken ze spijkerbroeken aan die de punks nog slecht zouden staan:

– ragged ‘n’ greased –

Want dat is hip.

Insmeren met modder wordt dat misschien ook nog wel.