Tag Archives: Polen

Soros, Horthy, Putyin, Orbán: kwartet!

temetoZe flirten met Moskou, flirten met Horthy, met het Vaticaan (als het zo uitkomt). Ze flirten met alles, vooral, waaruit maar blijken zal dat ze anders zijn. Nostalgie is daarbij slechts een ingredient, nooit het doel.

Wat is juist en wat is veilig om hier te denken? Het politieke geborrel en geknetter in de Fidesz ketels lijkt vaak niet meer te betekenen dan het geexperimenteer van een eclectische klasje adhd’ers zonder toezicht. De regering lijkt ondanks alles wel een zakenkabinet dat met kunst en vliegwerk de Hongaarse boot zo lang mogelijk drijvende dient te houden (totdat onmiskenbaar het moment aangebroken is dat de bodem er werkelijk uitvalt en de bemanning vluchtelingenstatus op de Kaayman-eilanden kan gaan aanvragen). Zo doen de sprinkhanen dat immers al eeuwen!

Toch verdient – al is het alleen maar omdat we onzelf serieus nemen – een gedegener beschouwing de aandacht. In de eerste plaats vanwege de vraag wat erna zou kunnen komen. In de tweede plaats omdat erop gelet moet worden of de toegebrachte schade niet onherstelbaar is.

George Soros hoeven we daarbij niet sympathiek te vinden. Zijn speculaties tegen het Engelse Pound – tegen de Engelse Nationale Bank; tegen de Engelse burgers – stonden in 1992 aan de wieg van zijn enorme fortuin. Dergelijke acties kunnen moeilijk uitgelegd worden als gebaar van naastenliefde. Ook al lijkt hij als filantroop het beste voor te hebben met onderdrukte volkeren, zijn geld verdient hij ontegenzeggelijk net zo hard weer terug door op het hoogste niveau mee te plassen in het hoge gras van het hyperkapitalisme.

In Hongarije is Soros oa verantwoordelijk voor de Central European University en andere programma’s van de Open Society Foundation. Dat voor veel Hongaren, die deze verdwaalde appel eigenlijk alleen van zijn filantropische escapades zullen kennen, de naam Soros op één lijn staat met die van de duivel, mag dan ook een wondertje van social engineering heten.

Desalniettemin heeft Soros met regelmaat iets in de Hongaarse melk te brokkelen. Waarom men daar zo gevoelig voor is, is weer een mooie psychologische invuloefening: ‘slim oompje verlaat ons, heeft vervolgens succes en ook nog kritiek op ons’, denk ik dat het is. Zoals hij fervent anti-republikeins stelling neemt in de VS, is hij behoorlijk anti-Putyin en ook zeer kritisch op de Fidesz in Europese aangelegenheden.

Een interview met hem – in de Engelse versie – is te vinden in New York Post review of Books. Hongaars staat hier. Interessant zijn de accentverschillen – de Hongaren focussen op het verwijderen van Orbán (wat moeilijk is), de Amerikanen op de toekomst van de EU (on the verge of collapse). De mooiste uitspraak in het interview vind ik persoonlijk: “Hij is niet zo intelligent als Orbán”, over de Poolse Jaroslaw Kaczynski. Daarmee laat Soros toch even zien dat zijn hart nog altijd op de goede plek zit!

Maar goed. In het kort: Soros krijgt de eer volgens de regering mede achter de grote aantallen vluchtelingen te zitten. Dat lijkt me zelfs voor Soros een tamelijk kranige prestatie – als ik iemand aan zou moeten wijzen, dan zijn dat de Russen, maar dit terzijde. Het gaat er maar om dat volgens de Hongaarse regering Soros niet mag brokkelen. Niet in hun melk, welteverstaan.

De Open Society heeft evenwel enige tijd geleden al een 6-puntenprogramma opgesteld, dat, niet verwonderlijk, botst met dat van de regering. Details wil ik even niet op in gaan, alleen dat het niet is toegestaan deel te nemen aan het debat dat alleen de regering mag voeren. Een debat gevoerd in jubelstemming met als leitmotif dat Hongarije fantastisch bezig is. Wanneer zegt iemand toch eens tegen die lui, dat – zoals bij ons in huis behalve de hond iedereen kan zien – er logischerwijs toch echt het één en ander niet aan spoort?

Hongarije klopt zich al op de borst alsof zij de crisis hebben opgelost. Maar wat Hongarije heeft gedaan – het hek – kan toch alleen maar werken omdat de anderen dat niet hebben gedaan? Het is toch geen oplossing? Het was een signaal, OK. Het was een relatief instrument, OK. Maar het is geen oplossing. Kan het niet zijn. Als van Spanje via Italie tot en met Griekenland iedereen hekken gaat plaatsen, dan komen vanaf volgende week maandag toch die stromen met mensen ook weer Hongarije binnen? DOOR dat mooie hek? Weg van de minste weerstand? Basic natuurkunde, zelfs met adhd!

Brussel kan de problemen niet oplossen en Hongarije in haar eentje al helemaal niet. Orbán ook (net) niet, geloof me! Weglopen van onderhandelingstafels, bluffen, dwepen met je ‘inzichten’ in achterafzaaltjes in Beijeren, felicitaties in ontvangst nemen omdat je anderen met gemeenschappelijke (ook jouw) problemen opscheept en dan ook nog dreinen dat je wel de financiele middelen wilt voor dingen die je niet levert, – dat is toch te pijnlijk voor woorden?

Als het zo gaat – en met Polen op de bolderkar erbij lijkt het al ras verder in die richting te gaan – dan is het moment aangebroken dat Orbán werkelijk kan gaan omkijken naar nieuwe vrienden.

En in Szigetvár wordt een minaret gebouwd.

Wat willen ze nou eigenlijk?

 

KHF 3: Liever een mercedes voor de deur, dan …

PeperAlweer twee maanden geleden had Ekke Overbeek in dagblad Trouw voor onze ‘wat-is-er-mis-discussie’ een interessant punt te pakken. De aanleiding voor zijn artikel was de huidige gemoedstoestand in Polen (en andere Oost-Europese landen) als het gaat om Europees denken en opereren in een gezamenlijke politieke en humanitaire context, in concreto in deze tijden van vluchtelingenproblematiek.

De vluchtelingenquota van Juncker kwamen er bij de Polen, Slowaken en Hongaren niet in. Het westelijk deel van de Unie reageerde bevreemd en verongelijkt om de Visegrád-landen vervolgens gebrek aan solidariteit te verwijten. Dwang hing in de lucht waarop de poot nog stijver kwam te staan. Terloops kondigde Overbeek ook de overwinning van de typische stijve poten-partij PiS al aan, die inderdaad in oktober – onder aanvoering van het tactische duo Kaczyński / Szydłó – een absolute meerderheid behaalde in het Poolse parlement (het stuk is hier nog integraal te lezen).

Om eindelijk bij de echt spannende kern van zijn betoog aan te komen: het rondje dat Overbeek zich permiteert langs de ‘dug-outs’ van de Poolse velden, de politiek-culturele bastions van enige ‘zuilen’ van maatschappelijk Polen. Visitekaartjes van een oud-solidarnosc activist, van een schrijver van een alternatief historisch scenario, van een historisch revisonist die geschiedpolitiek bedrijft en van een linkse socioloog.  De clou: ze zijn volgens Overbeek opvallend eensgezind in hun oordeel:

Door de grote onderlinge verschillen – oud, jong, links, rechts – vallen de overeenkomsten des te meer op. Alle vier auteurs ondermijnen mythes over Polen als een fundamenteel nobel en onbaatzuchtig volk. We waren naïef of zelfs dom en daar deden buitenlanders en vreemde mogendheden hun voordeel mee. Realiteitszin is geboden (…).

Over de hele linie lijkt een reveille aan de gang, met terugwerkende kracht zet men vraagtekens bij gebeurtenissen en niet in de laatste plaats ook bij de narratieven die daaruit voortsproten, één en ander teneinde beter beslagen ten ijs te komen. Dit valt wat rauw op het westerse dak, wellicht. Waarom zijn ze niet gewoon tevreden en doen ze lekker mee, daar?

Overbeek:

Oost blijft moeilijk te begrijpen voor West. De lange tenen, de korte lontjes. Het heeft te maken met een ambigu zelfbeeld, het onbehagelijke gevoel een goedkope afdruk te zijn van een westers origineel, het gedeukte ego van de gastarbeider en de onderaannemer, een identiteit die zit als een pak uit een tweedehandswinkel.

(…)

De welvaartsgroei is nog te klein om je gelijkwaardig te voelen, maar groot genoeg om ambities en frustratie te voeden. De anti-liberale revolutie van Orbán en Kaczynski is daar een antwoord op. Als wij geen erkenning krijgen, dan eisen wij haar luidkeels. Helpt dat niet, dan geven wij onszelf die erkenning. Op zo’n moment slaat een minderwaardigheidscomplex om in zijn tegendeel: Europa is ziek! Wij zijn gezond!

Zie hier een redelijk verfijnde poging om de halstarrige democratieen van Polen en (bij verstek ook) Hongarije enigszins te verklaren.

En toch is het het nog net niet.

Dat minderwaardigheidscomplex zit me dwars. Het is iets te makkelijk. Het doet denken aan onze eigen beeldenstormers en hoe die werden weggedrukt door regentesk Nederland. Ik bedoel nu met name Pim Fortuyn en, vooruit, Hans Janmaat van de Centrumpartij / CD misschien ook nog wel. Toendertijd uitermate discutabel ontvangen en doodgezwegen door het verlichte deel van Nederland, nu hier en daar al onderwerp van melancholische devotie geworden en geroemd om hun avantgardistische directheid: ‘ze wilden onverbloemd kunnen zeggen waar het (volgens hen) op stond’.

In taal die de samenleving van toen niet aankon, dacht men bij de media en in politiek Den Haag.

Natuurlijk willen mensen in Hongarije graag een mercedes voor de deur om af te kunnen rekenen met dat oostblok aan hun been. Maar dat links in Polen volledig – en in Hongarije bijna – is weggevaagd, is wellicht een signaal voor iets anders.

Oost Europa heeft nauwelijks een ‘klik’ met westerse idealen. Tenminste, niet in de landelijke politiek. Ten dele omdat idealen ‘hol’ zijn (de socialistische erfenis) en verder omdat we in een ‘boter-bij-de-vis’ tijd leven. Ongegeneerd idealen vertolken komt je als politikus of bestuurder nu eenmaal duur te staan in deze tijd van reaguurders en absurde extremen. Dat kan oneerbiedig overkomen, zeker, maar opportunisme en machiavelliaanse machtsspelletjes leer je al in de zandbak. Aan de andere kant: als je nooit geleerd hebt dat vreemdelingenhaat eigenlijk niet kan, dan heb je dat nooit geleerd.

Wordt (dus) vervolgd …